Daum

Daum powstał w Nancy w 1878 roku, w mieście, które stało się jednym z najważniejszych ośrodków francuskiego Art Nouveau. Od początku manufaktura traktowała szkło jako tworzywo artystyczne: zdolne uchwycić ruch roślin, miękkość światła i głębię koloru. Jej znakiem rozpoznawczym pozostaje pâte de cristal, technika, dzięki której kryształ Daum zyskuje rzeźbiarską fakturę, subtelne przejścia barw i niemal malarską głębię.

Trzynaście lat po założeniu zakładu Antonin Daum utworzył w nim pierwszy dział artystyczny. Powstające tam wazony, zdobione barwnymi, precyzyjnie opracowanymi kwiatami, zapowiadały secesyjny język form. W 1900 roku Daum otrzymał Grand Prix na Wystawie Światowej w Paryżu; cztery lata później, dzięki współpracy z Amalrikiem Walterem, w manufakturze pojawiła się technika pâte de verre. Dwie dekady później płynna linia ustąpiła miejsca geometrycznym kompozycjom art déco i nowej palecie barw. W latach trzydziestych do produkcji wszedł kryształ, a wśród zamówień znalazły się serwisy stołowe dla transatlantyku Normandie. W kolejnej dekadzie zastąpił szkło w całej produkcji Daum, otwierając zarazem drogę formom swobodnym.

Historia materiału jest równie ważna jak historia form. W 1968 roku Daum powrócił do dawnej techniki pâte de verre, opracowując ją z użyciem kryształu. Tak powstała pâte de cristal, która stała się znakiem rozpoznawczym manufaktury. Proces rozpoczyna się od modelu rzeźbionego ręcznie w glinie. Na jego podstawie wykonuje się formę, w której powstaje woskowy pozytyw; ten zostaje zatopiony w gipsie ogniotrwałym i wypalony, aż wosk stopi się i odpłynie. Pustą formę wypełnia się kawałkami barwnego kryształu, które w piecu rozgrzanym do około 900°C topią się, odtwarzając modelowany relief. Wypał może trwać nawet 21 dni. Po ostygnięciu gips rozbija się ręcznie, a odsłonięty obiekt poleruje i wykańcza. Każdy egzemplarz wymaga osobnej formy i oddzielnego odlewu; właśnie dlatego w gotowym kryształowym obiekcie Daum tak wyraźnie widać niuanse koloru, światła i faktury.

Daum nie zamyka się w jednej kategorii. W ofercie znajdują się wazony i misy, patery, świeczniki, flakony, rzeźby oraz dekoracyjne obiekty inspirowane fauną i florą. Zastawa stołowa obejmuje kieliszki, talerze, filiżanki, sztućce i akcesoria do serwowania. Osobny rozdział stanowią edycje artystyczne i Daum Intérieur — projekty, w których kryształ wchodzi w dialog z meblami, lustrami i architekturą wnętrza. Obok form użytkowych marka tworzy więc również obiekty autonomiczne, pomyślane jako rzeźby, wokół których organizuje się przestrzeń.

Historia Daum to ponad 350 artystycznych i designerskich współprac. Salvador Dalí rozpoczął pracę z manufakturą w 1968 roku; powstał wówczas cykl 23 dzieł, wśród nich Montre Molle i La Danse du Temps. Arman wprowadził do kryształu napięcie między całością a fragmentem w pracach L’Âme de Vénus i Tranchlucide. Z Daum współpracowali także César i Roger Tallon, a z projektantów: Hilton McConnico, Jean‑Marie Massaud, Emilio Robba, Pierre‑Yves Rochon, Philippe Starck, Christian Ghion, Victoria Wilmotte, Serge Mansau i Gilles Neveu. Ich nazwiska wiążą się z odmiennymi sposobami myślenia o materiale: Kumara Jeana‑Marie Massaud, roślinne obiekty Emilio Robby, Les Fiancés Pierre‑Yves’a Rochona, Tutti Frutti Gillesa Neveu czy Doudours Serge’a Mansau pokazują, jak szeroki zakres może mieć kryształ w rękach różnych twórców. Wśród nowszych propozycji Daum są także Blooming Rock Huberta Le Galla, Lys d’eau Marie‑Paule Deville‑Chabrolle i porcelanowa Ballerina Luo Li Rong.

W Daum kryształ nie pełni wyłącznie funkcji dekoracyjnej. Staje się materią, w której spotykają się rzemiosło, wyobraźnia artysty i światło, raz zamknięte w niewielkim przedmiocie, innym razem rozpisane na rzeźbę, która nadaje wnętrzu własny rytm.